Türkiye'nin çevre politikalarında bir dönüm noktası olarak kabul edilen ve 27 Eylül 2017 tarihinde 'Dünya Ortak Evimiz' sloganıyla yola çıkan Sıfır Atık Hareketi, dokuzuncu yılını geride bırakırken artık sadece ulusal bir proje değil, küresel iklim değişikliğiyle mücadelenin en güçlü sacayaklarından biri haline geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayelerinde, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen bu devasa girişim, bu yıl '0'dan COP31'e Dünya İçin Hep Birlikte' temasıyla kutlanıyor. Türkiye'nin Antalya'da ev sahipliği yapacağı COP31 zirvesi, hareketin vizyonunu daha da genişletirken, Sıfır Atık prensiplerinin zirvenin 10 öncelikli eylem başlığı arasında yer alması, projenin uluslararası arenadaki başarısını tescilliyor. COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, 'Sıfır Atık ve metan azaltımı' başlığı altında, 2035 yılına kadar dünya genelindeki atık üretimini yarı yarıya azaltmayı hedeflediklerini vurgulayarak, Türkiye'nin bu alandaki öncü rolünü bir kez daha ortaya koydu.
Ekonomiye dev katkı ve doğanın korunması
Projenin başlangıcından 2025 yılının sonuna kadar geçen süreçte elde edilen veriler, Sıfır Atık hareketinin sadece çevresel değil, aynı zamanda ekonomik bir başarı hikayesi olduğunu kanıtlıyor. Bu süre zarfında 90 milyon ton atık geri kazanılarak ülke ekonomisine tam 365 milyar TL değerinde bir katkı sağlandı. Geri kazanılan bu devasa miktarın içerisinde 36,1 milyon ton kağıt ve karton, 10,2 milyon ton plastik, 3,5 milyon ton cam, 9,6 milyon ton metal ve 30,6 milyon ton organik atık yer alıyor. 2017 yılında yüzde 13 seviyelerinde olan geri kazanım oranının 2025 itibarıyla yüzde 37,53'e yükselmiş olması, toplumun bu harekete olan inancının ve katılımının en somut göstergesi olarak öne çıkıyor. Hedefler ise oldukça iddialı; 2035 yılında bu oranın yüzde 60'a, 2053 yılında ise yüzde 70'e çıkarılması planlanıyor. Bugüne kadar 220 bin bina ve yerleşkede kurulan Sıfır Atık Yönetim Sistemi ile 28 milyon vatandaşa eğitim verilmiş olması, projenin tabana yayılan gücünü gözler önüne seriyor. Bu çalışmalar sayesinde 270 milyar kilovatsaat enerji, 2 trilyon litre su ve 60 milyar litre petrol tasarrufu sağlanırken, 613 milyon ağacın kesilmesi engellenmiş ve 180 milyon ton sera gazı salımı önlenerek iklim değişikliğiyle mücadeleye doğrudan destek verilmiştir.
Uluslararası arenada Türkiye'nin çevre diplomasisi
Türkiye'nin bu girişimi, Birleşmiş Milletler nezdinde de büyük yankı uyandırdı. 2022 yılında BM Genel Kurulu tarafından 30 Mart'ın 'Uluslararası Sıfır Atık Günü' ilan edilmesi, projenin küresel bir standart haline geldiğinin en önemli kanıtı oldu. 2023 yılında Emine Erdoğan'ın başkanlığında kurulan BM Sıfır Atık Danışma Kurulu, projenin uluslararası yönetimini üstlenirken, Küresel Sıfır Atık İyi Niyet Beyanı'na 136 ülkeden 459 binden fazla kişi imza attı. 50'den fazla lider eşinin, uluslararası kuruluş temsilcilerinin ve yabancı bakanların destek verdiği bu hareket, bugüne kadar 7 uluslararası ödüle layık görülerek Türkiye'nin çevre diplomasisindeki başarısını perçinledi.
Denizlerden köylere uzanan temizlik seferberliği
Sıfır Atık vizyonu, sadece şehir merkezlerinde değil, denizlerde ve kırsal bölgelerde de hayat buluyor. 2019 yılında başlatılan Sıfır Atık Mavi projesi ile 28 kıyı ilinde deniz çöplerinin temizlenmesi için yoğun bir çalışma yürütülüyor. Eylül 2026 itibarıyla yaklaşık 375 bin ton deniz çöpü toplanarak ekosistem üzerindeki baskı azaltıldı. Özellikle Fethiye Körfezi'nde 8 Eylül'de başlatılan dev temizlik projesiyle, üç yıl içerisinde 16,3 milyon metreküp dip çamurunun çıkarılması hedefleniyor. Ayrıca deniz çayırlarını korumak amacıyla Göcek'teki 17 koyda 856 tekneye hizmet verebilecek mapa ve şamandıra sistemleri kuruldu. COP31 kapsamında Antalya'nın Aksu, Manavgat ve İbradı ilçelerinde hayata geçirilen Sıfır Atık Köyleri ise, geri dönüşüm ve organik atık yönetimi konusunda yerel düzeyde örnek teşkil edecek yeni bir model olarak dikkat çekiyor.
